โครงการทำนุบำรุงศิลปและวัฒนธรรม

8 – 11  กันยายน  2548

                        ปฏิมากร          หัตถกรรม       ไม่ซ้ำแบบ

            ที่ชิดแนบ                     ประณีตศิลป์     ในศาสนา

            วัตถุธรรม                      ล้ำค่า            เกินราคา

            น้อมนำมา                   ถวาย              ให้เป็นทาน

                        สิ่งของ            เครื่องใช้         ถวายสงฆ์

            ผู้ดำรง                      สืบศาสน์ช่วง      ชั่วลูกหลาน

            ชาวบ้านมี                ศรัทธา               สร้างเป็นทาน

            คนโบราณ               ว่าไว้               ได้บุญแรง

                        ศิลป          วัฒนธรรม        ประจำถิ่น

            ยังมีกลิ่น               อายโบราณ          วิญญาณแฝง

            วัดสะแล่ง             ได้แต่งคัด            จัดแสดง

            แล้วแจกแจง         โดยอาจารย์          ศิลปากร

                  วัตถุโบราณ        ที่สำคัญ            อันล้ำค่า

            นำออกมา            โชว์แสดง           อยู่สลอน

            จัดระเบียบ            เลขที่                มีขั้นตอน

            เสริมการสอน        การเรียน            จำเนียรการ

                        ให้อนุชน      รุ่นต่อไป          ได้รู้ค่า

            เพื่อศึกษา              แล้วนำมา           เชื่อมประสาน

            ปัจจุบัน                กับอดีต             อันยาวนาน

            วัฒนธรรม            โบราณ               สานต่อไป

                วัดสะแล่ง            และสอสอ        กับกรมศิลป์

            ร่วมหลั่งริน            ศรัทธา                ด้วยเลื่อมใส

            อดีตกาล              มานานครัน          อันยาวไกล

            ยังใส่ใจ              จดจำ                    นำฟื้นฟู

                  ผู้แตกฉาน    หลากหลาย           สายอาชีพ

            ระดมกัน             อย่างเร่งรีบ          ล้วนผู้รู้

            เชิญมาร่วม          สร้างสรรค์            ช่วยเชิดชู

            มากอบกู้             วัฒนธรรม            ดำเนินการ

                 จะจัดเป็น        โอทอป               ประกอบกิจ

            ให้สัมฤทธิ์            สุดแจ๋ว                 แสนแหวหวาน

            จำลองแบบ            ของเก่า               แต่โบราณ

            ทำเป็นงาน            หัตถกรรม           ประจำตำบล

 

   

 






 

                 

 วัตถุโบราณ   ประกอบด้วยอุปกรณ์เครื่องใช้ของคนสมัยโบราณ  ซึ่งมีตั้งแต่ก่อนสมัยประวัติศาสตร์  จวบจนถึงสมัยต่าง   มีตั้งแต่ซากขวาน  ถ้วยชามเครื่องเคลือบ  หอกโบราณ  เหรียญกษาปณ์หรือแม้แต่ซากสัตว์โบราณที่ขุดพบในเขตพื้นที่วัด

 

 

 ผ้าโบราณวัดสะแล่ง

           ผ้าจกเมืองแพร่เป็นที่ขึ้นชื่อว่าเป็นผ้ารที่มีลวดลายสวยงามมากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ  หากจะกล่าวถึงจังหวัดแพร่นั้น  จัดเป็นแหล่งผลิตผ้าที่มีความสำคัญมาก  ทั้งผ้าหม้อฮ่อม  และผ้าทอจก  จัดว่าเป็นที่ขึ้นชื่อมาก  เป็นภูมิความรู้ที่สืบทอดต่อกันมาเป็นเวลาช้านาน   ตั้งแต่แม่สู่ลูก   ลูกสู่หลานเรื่อยมา   ซึ่งจะยังมีความสวยงาม  ประณีต    ตลอดทั้งสีสัน     ลวดลายที่ยังคงเอกลักษณ์ไว้ให้ทราบนี่คือ   ผ้าทอจกเมืองแพร่ 

          ด้วยความสวยงามของผ้าทอจกเมืองแพร่นี้   จึงเป็นที่มาของผ้าซิ่นตีนจกโบราณที่ทอขึ้นภายในท้องถิ่นตั้งแต่สมัยโบราณซึ่งเป็นเครื่องแต่งกายประจำวัดของชาวบ้านในสมัยนั้น  และในปัจจุบันผ้าซิ่นตีนจกโบราณของเมืองแพร่แทบจะหาชมจากที่ใดไม่ได้แล้ว  พระครูวิจิตนวการโกศล   เจ้าอาวาสวัดสะแล่งแห่งนี้ ท่านเป็น  ผู้ที่เล็งเห็นถึงความสำคัญของผ้าโบราณ   และมีความชื่นชอบการสะสมโบราณวัตถุต่าง   เป็นการส่วนตัวด้วยแลช้วจึงได้อนุรักษ์ผ้าโบราณของท้องถิ่นเหล่านี้ไว้

          การสะสมผ้าเก่าของพระครูบาสมจิตนี้ ไม่ได้มีการจำกัดว่าจะมีการสะสมแต่เฉพาะผ้าเก่าที่ทอในท้องถิ่นเท่านั้นด้วยเพราะท่านเจ้าอาวาสเป็นผู้ที่มีใจรักในการเก็บสะสมของเก่า   จึงทำให้ผ้าผ้าหลากหลายประเภทสะสมอยู่ภายในวัด  ทั้งผ้ายันต์  เสื้อยันต์   ผ้าพระบท  คือ ผ้าทอพื้นสีขาวที่มีการวาดรูปภาพพุทธประวัติ และเรื่องราวต่าง   ที่เกี่ยวกับศาสนาพุทธ  ซึ่งมีทั้งผ้าพระบทของไทยเอง   และผ้าพระบทของต่างประเทศ   คือของประเทศเมียนมาร์เป็นต้น ซึ่งเก่าเหล่านี้มีแหล่งผลิต    และการได้มาจากที่แตกต่างกันออกไป   เช่นซื้อผ้ามาจากแหล่งขายของเก่าในจังหวัดเชียงใหม่หรือในกรุงเทพฯ   และในจังหวัดอื่น    รวมทั้งได้รับการบริจาคโดยชาวบ้านที่มาทำบุญที่วัด  และทราบว่าท่านเจ้าอาวาสเป็นผู้ที่ชอบขสะสมของเก่าจึงได้ถวายในท่านเป็นผู้ดูแล

          การเก็บรักษาผ้าโบราณทั้งหมด   บางส่วนได้นำออกแสดงที่พิพิธภัณฑ์โบราณวัตถุของวัด  และอีกส่วนหนึ่งจัดเก็บไว้ในกุฏิของท่านเจ้าอาวาส  โดยวิธีเก็บรักษาผ้าโบราณนั้นยังไม่ดีพอ  จึงทำให้ผ้าส่วนหนึ่งได้รับความเสียหายจากการกินตัวของผ้า  ซึ่งมีลักษณะคล้ายไม้   รวมทั้งการกัดของแมลง  จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการสำรวจเพื่อทำการการจดทะเบียนผ้าโบราณที่วัดสะแล่งทั้งหมดเพื่อความสะดวกในการทำงานต่อไป  คือการทำความสนะอาดผ้า และ จัดแสดงโชว์ในพิพิธภัณฑ์ของวัดอย่างเต็มรูปแบบต่อไป

          จาการได้ออกสำรวจภาคสนามเพื่อทำการบันทึกภาพ  และเก็บข้อมูลพื้นฐานของบผ้าโบราณที่ทางวัดสะแล่งได้จัดเกเก็บไว้เป็นเวลากว่า  3 เดือน  ตั้งแต่งเดือนเมษายนถึงเดือนมิถุนายน  2543  ได้มีการจดบันทึกข้อมูล  และทำระบบทะเบียนผ้าโบราณทั้งหมดที่ท่านพระครูบาสมจิตได้เก็บสะสมเรื่อยมา  ล้วนเป็นผ้าที่มีความน่าสนใจ  และสำคัญต่อคนรุ่นต่อไป  ให้ได้ทราบถึงภูมิความรู้ความสามารถ  และความเชื่อของคนในสมัยก่อน   ที่มีผ้าแสดงถึงสถานะความเป็นอยู่  ความเชื่อที่แตกต่างกันออกไป

          ผ้าโบราณวัดสะแล่งแห่งนี้   บางส่วนได้มีการจัดแสดงภายในศาลาการเปรียญที่ได้จัดพื้นที่ให้พิพิธภัณฑ์โบราณวัตถุต่าง    ที่ขุดค้นพบในเขตพื้นที่วัด  ประกอบด้วยโบราณวัตถุมากมายหลายประเภท  เช่น  ซากกระดูกสัตว์โบราณ     เครื่องมือเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของคนในสมัยโบราณ   อุปกรณ์ทางการเกษตร รวมทั้งเหรียญกษาปณ์หรือเงินที่ทำมาจากเปลือกหอย  (เงินพดด้วง)  เป็นต้น  และยังมีอีกมากมายที่นำมาจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้

          ผ้าโบราณของวัดสะแล่งแห่งนี้  เท่าที่ได้มีการทำทะเบียนรวบรวมข้อมูลพื้นฐานทั้งหมด มีด้วยกันทั้งสิ้น  439   ชิ้น โดยแบ่งออกเป็น  12  ประเภทดังนี้   ผ้าซิ่น (รวมถึงชิ้นส่วนของตีนซิ่นด้วย)  มีทั้งหมด  90 ชิ้น   ผ้าห่อคัมภีร์  78  ชิ้น    ผ้าพระบท  49  ชิ้น  ผ้าเช็ดหน้า/ผ้าพาดบ่า  21  ชิ้น   ผ้าห่มคลุมไหล   20  ชิ้น   เสื้อยันต์  19  ชิ้น   ผ้ายันต์  70 ชิ้น   ผ้าชาวเขา   19  ชิ้น    ผ้าม่าน   2  ชิ้น   กระเป๋า  19  ชิ้น     เสื้อและผ้าต่างประเทศ     36  ชิ้น   ผ้าอื่น      16 ชิ้น  
     
ผ้าโบราณ  ผ้าชนิดต่าง มากกว่า 400 ชิ้น  เช่น ผ้าซิ่นทอจกสำหรับ  นุ่งของคนสมัยเก่าใช้สีสันจากธรรมชาติแท้     และลวดลายสวยงาม  อันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของชาวเมืองลอง  ซึ่งบางลายไม่สามารถจะหาได้ในปัจจุบัน  ส่วนผ้าโบราณประเภทอื่น  เช่นผ้ายันต์และเสื้อยันต์ของคนสมัยก่อนที่มีความเชื่อในเรื่องไสยศาสตร์ช่วยคุ้มครองดูแล  และจะทำให้ทำมา  ค้าขายประสบผลสำเร็จหากได้พกพาหรือสวมใส่วัตถุมงคลเหล่านี้     และจะกล่าวต่อไป   ในส่วนสรุปงานสำรวจผ้าโบราณวัดสะแล่งต่อไป